Meel 257 Workum
Nog voor mijn moeder erover begint, valt het mij op, aan het eind van de hoofdstraat van Workum, een dorp met stadsrechten: de horizon, 'mijn moeders horizon', ingeklemd tussen de Sint-Werenfriduskerk en een 19de eeuws schoolgebouw. Ze had het er in de auto al over. 'Dát moet mijn allereerste horizon zijn geweest,' zegt mijn moeder die hier in de oorlog een paar maanden woonde om 'aan te sterken' bij een bakkersgezin. De bakkerij bestaat niet meer, de horizon nog wel. En hoe! Geen wonder dat de einder indruk maakte op een meisje van vijf, zes uit de grote stad. Workum voelt als een eilandje in een groene zee onder de stolp van het zwerk. Een middeleeuws openluchtmuseum met aan het eind van iedere straat en steeg een blauw-groen beschilderd laken. Op sommige dagen mosgroen en strakblauw langs schilderstape aangebracht, dan weer waterig geaquarelleerd met een vage herinnering aan het palet van gras en hemel. Vandaag heeft alles een zilverwitte glans. Vaak ook zijn de lakens egaal vuilgrijs en lijkt de stolp besmeurd met modderig slootwater – dan hebben de Workummers niet genoeg gebeden. Maar dat weet ik niet zeker. Jopie Huisman, de kunstenaar voor wiens werk we hier eigenlijk zijn, heeft ook veel pogingen gewaagd de oneindige eindigheid te vangen met zijn kwast. Zijn wereld strekte zich uit tot de horizon. Daarachter hield het voor hem op. Iets dergelijks moet mijn moeder hebben ervaren, met wellicht een kinderlijke angst van hoop en vertrouwen dat er meer bestond achter die 'wand' van hemel en aarde: haar ouders in Alkmaar, om maar wat te noemen. Op zoek naar de bakkerij struinen we langs de lokale middenstand waar mijn moeder vertelt over 'aansterken' in een bakkerij met een hardstenen stoep, ergens bij een grote kerk met uitzicht over de weilanden … Haar man maakt van de gelegenheid gebruik om kruidnagelkaas en Tynjetaler in te slaan en drabbelkoek en Dúmkes en suikerbrood en droge worsten. 'Om aan te sterken, Piet?' vraag ik in de auto. 'Nee, voor als het oorlog wordt!' antwoordt hij opgewekt. En tegen mijn moeder op de achterbank: 'Ik lust anders alvast wel ergens een stuk van, Jopie!' Mrt 2026
|
