Er is afgelopen week een klein wonder gebeurd.

Ik haat AI.

Ik wil er echt zo min mogelijk mee te maken hebben.

Ik heb nog nooit iets gezien waar ik ook maar iets aan zou kunnen hebben.

Het kan zehma bijna alles. Samenvatten, zoeken, schetsen, bedenken, coderen, schrijven, ontwerpen, beelden creëren, schilderen. En niet alleen in de creatieve industrie groeit de toepassing als een kankergezwel, ook in de corporate wereld slaat het utopische wensdenken van winstbeluste CEO's wild om zich heen.

Ik heb nog nooit ChatGPT gebruikt. Een keer een poging gedaan iets met Midjourney te maken, maar ik trok al gauw (volgens sommigen misschien te gauw) de conclusie dat ik daar geen moer te zoeken had.

Mijn motto is dan ook: "Don't feed the monster", want ik wil niet dat mijn manier van denken terecht komt in een LLM. Noem het naïef maar is gewoon wel zo.

Ik zit geheel op één lijn met Werner Herzog die er in deze geweldige podcast (dank Hans de Zwart) het volgende over zegt:

"I saw a film which was scripted by artificial intelligence, and the images made by artificial intelligence. It was completely dead on arrival. A stillborn baby. No spark of life in it. Only mimicry of invention. Only mimicry. So I'm not worried. There is no artificial intelligence that really would challenge me."

Maar waarom niet?

Je moet weten, ik hield sowieso nooit al echt van moodboards maken of het met verwijzingen naar andere films aangeven hoe iets eruit zou moeten gaan zien. Als je iets niet kan uitleggen zonder daarbij beeld te moeten gebruiken dat al gemaakt is, wat is dan de verbeeldingskracht van een idee? En andersom is het ook waar: als de toehoorder aan wie je iets pitcht zich niet kan inbeelden wat iets moet worden op basis van wat je zegt of schrijft en je ze pampert met hapklare beelden, dan wordt dat proces aan die kant qua het aanspreken van verbeelding en fantasie ook steeds armoediger. En het eindproduct dus ook.

Alleen als iets echt ergens doelbewust op moet lijken, omdat het in een bepaalde traditie staat, een letterlijke verwijzing is naar iets, of als je op zoek bent naar genreconventies, dan heeft zoiets zin. In de beeldcultuur van de afgelopen 10 a 15 jaar vind ik ook dat je duidelijk ziet dat platformen als Shotdeck of Filmgrab meer en meer geleid hebben tot visuele eenheidsworst. Denk alleen al 's aan in hoeveel commercials je een variant van dit shot wel niet voorbij hebt zien komen:

Sinaasappelsap, verzekeringen, mobiele telefoons, lifestyleproducten (heerlijk woord), auto's, alles hebben ze met dit shot al eens proberen te verkopen. Het is manifest aan de visuele armoede van de reclamewereld om dit shot uit (inderdaad) The Tree of Life tot in de eeuwigheid te recyclen.

En zo groeide de reclame-industrie van een toonbeeld van creativiteit naar een verzameling aan de leiband van visuele middelmaat lopende spreadsheet-marketeers. Hence het succes van artificiële intelligentie in die sector. Het publiek was immers al jaren voorbereid op dat waar het bij uitstek heel erg goed in is: middelmaat. Mimicry of invention, zou Werner Herzog het noemen.

Enfin, tot zover de rant.

Want wat was nou dat wonder dat afgelopen week had plaatsgevonden?

Het wonder heet Foto!Foto!, het is verre van perfect en ik weet ook niet of het een financially viable scalable business model is, maar het was wel voor het eerst dat ik een toepassing van artificiële intelligentie zag die ik leuk vond en die - op het oog - compleet ongevaarlijk was.

Ik maak al jaren analoge foto's. Of eigenlijk ben ik er nooit mee gestopt. Ik heb gewoon nooit echt kunnen wennen aan een digitaal toestel of fotograferen met m'n telefoon. Vooral eigenlijk vanwege de werklast die het oplevert omdat je er maar op los schiet. Ik ploeg me nooit door de enorme hoeveel MB's aan beeld, en ik vind de beeldkwaliteit onbewerkt te matig om me te kunnen bekoren.

En zo heb ik dus een heel archief aan analoge foto's. Van Rabat, Mocro Maffia, Het Grote Offensief, en vooral van heel veel vakantie's. In de afgelopen 20 jaar heb ik misschien twee fotoboeken bij de Hema samengesteld, en dat was echt een takkewerk. Ik heb gewoonweg het geduld niet om avonden te besteden aan het gedoe wat het maken van zo'n boek met zich meebrengt. Zeker niet gezien de kwaliteit die de afwerking van dat boek uiteindelijk krijgt.

Foto!Foto! zet daar een - zoals Nterpreneur Nalden mij dan uitlegt - een AI agent tussen, die de foto's voor je rangschikt en oneerbiedig gezegd op de pagina's kwakt, maar niet onaardig. En zo had ik ineens in een mum van tijd een best wel leuk fotoboek van vier seizoenen BTS bij Mocro Maffia:

en een hele verzameling aan setbeeld van Het Grote Offensief:

De edit is nog niet perfect, en ik ben met Nalden in conclaaf over features die dit optillen tot een niveau dat hangt tussen een fotoboek van de Hema (love de Hema trouwens, geen kwaad woord over de Hema) en een op geschept papier gedrukt en door Irma Boom persoonlijk met de hand in elkaar gezet koffietafelboek.

Ik wil bijvoorbeeld een button waarmee ik de AI agent dwing "to not crop my fucking pictures!!!!" Want dat heb ik ook van Nalden geleerd, dat je tegen AI agents moet praten alsof je hun slavendrijver bent, wat een aardige metafoor is voor wat kapitalisme in the end met ons allen doet: tot slaaf of tot slavendrijver maken.

Maar, als dat straks werkt, dan kan ik dus heel makkelijk BARKAS.studio fotoboeken aan gaan bieden die made to order besteld kunnen worden maar wel een bepaalde visuele waarde halen. En daarmee doet dit platform helemaal niemand kwaad. Want die boeken heb ik de afgelopen 20 jaar ook niet gemaakt. En ik ga er ook geen ontwerper voor inhuren om ze wel te maken, dus die loopt zeker geen omzet mis. Sterker nog, ergens op de wereld krijgt een drukker het misschien zelfs ietsje drukker. Niet dat ik de illusie heb dat ik op deze boeken ga binnenlopen, maar het is toch een leuke manier om iets meer te halen uit je eigen IP om het zo maar te zeggen.

En dat is dan de enige kanttekening die ik heb, en ik ben benieuwd wat Nalden daarop te zeggen heeft, want ik hoop niet dat de beelden die ik upload via dit systeem vervolgens worden gebruikt om een LLM te trainen op het creëren van middelmatige analoge foto's van filmsets. I still don't want to feed the monster.

Je hoort het vanzelf via deze weg als ik tevreden genoeg ben. Het idee is dat er op termijn ook wat meer betaalbare uitvoeringen beschikbaar komen, omdat $100 voor een fotoboek over Het Grote Offensief misschien wat veel gevraagd is. Want laten we wel wezen, ik ben geen Anton Corbijn en voor mijn fotografietalent is een mimicry van een koffietafelboek al een hele prestatie.